کتاب تحلیل فلسفی نظریه های سازمان و مدیریت یک مرجع علمی و پژوهشی است که بهطور جامع به بررسی بنیادهای فلسفی و نظریاتی میپردازد که پایههای تفکر سازمانی و مدیریتی را شکل میدهند. این اثر به عنوان یک منبع ارزشمند برای دانشجویان رشتههای مدیریت دولتی، بازرگانی، صنعتی، راهبردی و سازمانهای دولتی ایران جهت تدریس دورههایی نظیر «تحلیل فلسفی نظریههای سازمان و مدیریت»، «فلسفه نظریههای سازمان و مدیریت»، و «مبانی نظری و فلسفی نظریههای مدیریت با رویکرد تطبیقی با اسلام» طراحی شده است. هدف اصلی این کتاب، ایجاد نگرشی باز و گسترده نسبت به مباحث نظری مدیریت و بالا بردن توان تحلیلی دانشجویان برای نقد و بررسی دقیق مباحث تئوریک و عملی مدیریت در محیطهای دانشگاهی و پژوهشی میباشد.
نکات برجسته و وجه تمایز کتاب
جامعیت نظری و تحلیلی:
کتاب از نخستین مباحث مربوط به ریشهشناسی نظریه و معیارهای تعیین اعتبار آن آغاز شده و به بررسی دیدگاههای معاصر (از جمله آرتور استنلی ادینگتون، ارنست نگل و کارل رایموند پوپر) میپردازد. علاوه بر این، روابط پیچیده میان موضوع، تجربه، تاریخ و عمل بهطور دقیق تحلیل شده و اجزاء نظری از قبیل پدیده، نماد، تعاریف، مفاهیم، فرضیهها و پارادایمها به تفصیل شرح داده شدهاند.
تحلیل چندبعدی پارادایمها:
اثر با پرداختن به سطوح متافیزیکی، جامعهشناختی و ساختاری در بررسی پارادایمهای سازمانی، از پارادایم کارکردگرا تا تفسیرگرا و انسانگرای بنیادی، به خواننده امکان میدهد تا دیدگاههای مختلف را مقایسه و نقد نماید. مباحث مربوط به ارکان پارادایمها از جمله هستیشناسی، معرفتشناسی، ماهیت انسان و روششناسی، نشان از تلاش عمیق برای تبیین مبانی فلسفی نظریههای سازمان دارد.
رویکرد تطبیقی و تعاملی:
یکی از ویژگیهای متمایز این اثر، رویکرد تطبیقی آن با مبانی اسلامی در نظریههای مدیریت است که زمینه ایجاد یک نگرش علمی متعادل و هماهنگ را برای دانشجویان فراهم میآورد. این نگرش هم در سطوح نظری و هم در کاربردهای عملی مدیریت به کار گرفته شده و بستری برای غنیسازی فرهنگ مدیریت کشور محسوب میشود.
تدوین جامع نظریات کلاسیک و معاصر:
کتاب با ارائه بررسیهای کاملاً دقیق نظریاتی همچون مدیریت کلاسیک (تیلور، فایول و سایرین)، روانشناسی صنعتی، نظریههای تعادل سازمان، نهادگرایی و نظریههای تلفیقی معاصر، به ایجاد یک بانک اطلاعاتی پژوهشی بینظیر برای دانشجویان و پژوهشگران در حوزه مدیریت کمک شایانی نموده است.
ارزش افزوده و کاربردهای عملی
منبع آموزشی و پژوهشی استاندارد:
این کتاب به عنوان منبع درسی برای دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشتههای مدیریت و سازمان، به اساتید و دانشجویان کمک میکند تا مبانی فلسفی نظریههای سازمانی را بهطور عمیق درک کنند و مباحث تحلیلی را با دیدگاهی انتقادی مورد بررسی قرار دهند.
توسعه قدرت تحلیلی و نقد علمی:
با ارائه چارچوبها و مباحث تخصصی، کتاب زمینهساز افزایش توان تحلیلی دانشجویان در نقد و بررسی نظریههای مدیریت است. این امر موجب میشود دانشجویان بتوانند با بینشی گستردهتر به ارزیابی مفاهیم مدیریتی پرداخته و در تدوین راهکارهای عملی و پژوهشی موفق عمل نمایند.
ابزاری برای غنیسازی فرهنگ مدیریت:
از آنجایی که ادغام نظریههای فلسفی و عملی مدیریت، به ایجاد نگرشی نوین در مطالعات مدیریت منجر میشود، این اثر به عنوان گامی مهم در جهت غنیبخشی فرهنگ مدیریت کشور عمل کرده و زمینه را برای دستیابی به مدیریت مدرن و اثربخش فراهم میآورد.
کتاب تحلیل فلسفی نظریههای سازمان و مدیریت با پرداختن به ابعاد بنیادین فلسفی و نظریههای گوناگون سازمانی، مرجعی جامع و کاربردی برای دانشجویان، اساتید و پژوهشگران فراهم آورده است. این اثر با ارائه تحلیلهای دقیق و تعمق بر مفاهیم نظری و فلسفی، زمینه ایجاد نگرشی انتقادی و همسو با مبانی اسلامی را در دانشجویان ایجاد میکند و میتواند به عنوان یک راهنمای علمی در تدوین سیاستهای مدیریتی و توسعه نهادها در سطح دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد. مطالعه این کتاب گامی مؤثر در جهت ارتقای قدرت تحلیلی و تفکر انتقادی در مباحث مدیریت و سازمان بوده و سهم بسزایی در غنیسازی منابع علمی کشور دارد.
فهرست مطالب تحلیل فلسفی نظریههای سازمان و مدیریت
پیشگفتار
◄فصل اول. در جستجوی چارچوب
مقدمه
ریشه شناسی نظریه
معیارهای تعیین اعتبار نظریه
دیدگاه های معاصر در خصوص نظریه
– آرتور استنلی ادینگتون
– ارنست نگل
– کارل رایموند پوپر
روابط نظریه
– رابطه نظریه با موضوع
– رابطه نظریه با تجربه
– رابطه نظریه با تاریخ
– رابطه نظریه با عمل
اجزاء نظریه
– پدیده
– نماد
– تعاریف
– مفاهیم
– فرضیهها
– پارادایمها
معانی متفاوت پارادایم
عناصر تشکیل دهنده پارادایم
سطوح پارادایمها
سطح متافیزیکی/ فلسفی
سطح جامعهشناختی
سطح ساختاری
پارادایمهای اجتماعی و نظریه سازمان
پارادایم کارکردگرا
پارادایم تفسیرگرا
پارادایم انسانگرای بنیادی
پارادایم ساختارگرایی بنیادی
پارادایم فلسفه اسلامی
ارکان پارادایمها
هستیشناسی
معرفتشناسی
ماهیت انسان
روششناسی
چارچوبکتاب
خلاصه و جمعبندی
◄فصلدوم. پارادایم کارکردگرا
مقدمه
نظریهپردازان دهههای اولیه قرن نوزدهم
اگوست کنت
هربرت اسپنسر
ویلفردو پارتو
امیل دورکیم
نظریات کارکردگرایی نظریهپردازان دهههای اولیه قرن بیستم
نظریه نظام اجتماعی
1-1 مکتب کارکردگرایی مطلق
1-1-1 مالینوفسکی
2-1-1 آلفرد آر. رادکلیف براون
2-1 مکتب کارکردگرایی ساختاری
1-2-1 تالکوت پارسونز
3-1 مکتب کارکردگرایی معتدل
1-3-1 رابرت مرتون
4-1 نظریه عمومی سیستمها
تعاملگرایی و نظریه کنش اجتماعی
1-2 جورج زیمل
2-2 جورج هربرت مید
3-2 ماکس وبر
نظریه تلفیقگرا
1-3 تئوری مبادله و قدرت
1-1-3 پیتر مایکل بلاو
2-3 نظریه ساختار اجتماعی و فرهنگی
1-2-3 رابرت مرتون
3-3 نظریه کارکردگرایی تضاد
1-3-3 رالف دارندورف
2-3-3 لوئیس آلفرد کوزر
4-3 نظریه ریختزایی نظامها
نظریه عینیگرا
1-4 رفتارگرایی
1-1-4 بی اف اسکینر
2-4 تجربهگرایی انتزاعی
1-2-4 سی رایت میلز
خلاصه و جمعبندی
◄فصل سوم. نظریات سازمان و مدیریت در پارادایم کارکردگرا
مقدمه
دیدگاههای نظری به مطالعه سازمانها
الف) نظریه نظام اجتماعی و عینیگرایی
نظریه مدیریت کلاسیک
فردریک وینسلو تیلور
هنری فایول
لیندالارویک
لوتر گیولیک
مری پارکر فالت
روانشناسان صنعتی/ سازمانی
التون مایو
روتلیسبرگر و دیکسون
اریک تریست
ویلیام وایت
مطالعات پساهاثورن
نظریه نظامهای اجتماعی- فنی
اریک تریست
جورج هومانز
نظریههای تعادل سازمان
چستر برنارد
هربرت سایمون
گریس آرگریس
نظریه نهادگرایی سازمان
فیلیپ سلزنیک
نظریه نظامهای باز
رایس
امری و تریست
کتز و کان
جون وودوارد
گروه محققان استون
ریچارد هال
نظریه تلفیقی معاصر
لارنس و لورش
نظریه کیفیت زندگی کاری
نظریه کاست
نظریه هارولد کنتز
نظریه مینتزبرگ
نظریه استیفن رابینز
نظریه والتون
نظریه لاولر
نظریه میلز
نظریه کرت لوین
نظریه دوبرین
نظریه گانینگهام و ابرل
نظریه فریدمن و آرنولد
نظریه ورتر
نظریه دسلر
ب) نظریههای سوءکارکردگرایی بوروکراتیک
رابرت مرتون
گلدنر
بلاو
ج) چهارچوب مرجع کنش
اروینگ کافمن
خلاصه و جمعبندی
◄فصلچهارم . پارادایم تفسیرگرا
مقدمه
تعریف تفسیرگرایی
دیدگاههای مترتب بر پارادایم تفسیرگرا
دیدگاه خودباوری
اسقف برکلی
دیدگاه پدیدارشناسی
1-2 ادموند هوسرل
2-2 آلفرد شوتز
دیدگاه جامعهشناسی پدیدارشناختی
1-3هارولد گارفینکل
دیدگاه هرمنوتیک
1-4 ویلهم دیلتای
2-4 درویزن
3-4 گادامر
خلاصه و جمعبندی
◄فصل پنجم. نظریات سازمان و مدیریت در پارادایم تفسیرگرا
مقدمه
دیدگاههای نظری به مطالعه سازمانها
الف) تفسیرگرایی
پدیدارشناسی
جامعهشناسی پدیدارشناختی
علم تفسیرگرایی
ب) شاخصگرایی وضعیتی
فمینیسم
1-5 رویکردهای جامعه شناختی فمینیسم
نظریههای فمینیسم
خلاصه و جمعبندی
◄فصل ششم. پارادایم انسانگرای بنیادی
مقدمه
دیدگاههای مترتب بر پارادایم انسانگرای بنیادی
دیدگاه خودباوری
دیدگاه وجودگرایی فرانسوی
1-2 شریعتی
2-2 فیخته
3-2 هوسرل
4-2 سارتر
دیدگاه فردگرایی آنارشیستی
1-3 ماکس استیرنر
2-3 بنجامین تاکر
نظریه انتقادی
1-4 جامعهشناسی لوکاچ
2-4 جامعهشناسی گرامشی
3-4 مکتب فرانکفورت
خلاصه و جمعبندی
◄فصل هفتم. نظریات سازمان و مدیریت در پارادایم انسانگرای بنیادی
مقدمه
دیدگاههای نظری به مطالعه سازمانها
از خودبیگانگی و استثمار انسان
گژکارکردهای سازمان بوروکراتیک
انسان در سازمان
انسان و سیطره سازمانها
لبه تاریک سازمانها
ظرفیت وجودی انسان
انتقاد به سازمانها
سازمان اجتماعی، فناوریها و از خودبیگانگی
واقعیتهای جایگزین و ماهیت تک بعدی جامعه مدرن
فرهنگهای جایگزین و ماهیت تک بعدی جامعه مدرن
فناوریهای جایگزین و شان واقعی انسانها
فناوریها و انزوای کارگران
خلاصه و جمعبندی
◄فصل هشتم. پارادایم ساختارگرایی بنیادی
مقدمه
دیدگاههای مترتب بر پارادایم ساختارگرایی بنیادی
نظریه اجتماعی روسی
1-1 ماتریالیسم تاریخی
نیکلای ایووانویچ بوخارین
2-1 کمونیسم آنارشیستی(قانون ستیزی)
پتر آلکسیویچ کروپوتکین
مارکسیسم معاصر مدیترانهای
1-2 جامعهشناسی آلتوسر
لویی آلتوسر
2-2 جامعهشناسی کولتی
کولتی
نظریه تضاد (انتقادی)
رالف دارندورف
جان رکس
لاک وود
خلاصه و جمعبندی
◄فصل نهم. نظریات سازمان و مدیریت در پارادایم ساختارگرایی بنیادی
مقدمه
دیدگاههای نظری به مطالعه سازمانها
الف) رهیافت وبرگرایی در نظریه سازمانی بنیادی
خاستگاه دولت
نظریههای تشکیل دولت
پیدایش دولت مدرن
رالف میلیبند
الدریج و کرومبی
نیکوس موزلیس
مکالو و شانون
ب) رهیافت ساختارگرایی مارکسیستی در نظریه سازمانی بنیادی