کتاب حاضر به نُه فصل تقسیم شده است که چهار فصل نخست آن، با جنبههای خاص سوگیریهای رفتاری است که محرک ما در راستای ریختن پول خود به پای کسانی است که هماینک هم پولدار هستند. سفر در این چهار فصل، گردشی همراه با توقف و بررسی انواع مختلف سوگیریهای رفتاری است که هدف از آنها، از بین بردن خطاهای ادراکی میباشد که درباره خود و تواناییهای خویش در سرمایهگذاری دارید.
در آغاز، این مسئله بررسی میشود که چگونه حواس ما اغلب، این تفکر فریبنده را القا میکنند که اموری در بیرون از وجود ما در جریان هستند که در حقیقت در ذهن ما میگذرند. مغز ما با جهان پیرامونمان هماهنگ شده و بهنحوی عمل میکند که بهترین شانس بقا را به ما ارائه کند. اما این رفتارها هنگامی که سرمایهگذاری میکنیم، اغلب مناسب نیستند. باور آنکه میتوانیم بر بازارها تأثیر گذاشته یا حتی آنها را پیشبینی کنیم، تلاشی مذبوحانه در شادنگاهداشتن مغز بوده و بلیتی یکطرفه به مقصد تنگدستی است.
فصل دوم از کتاب حاضر، شامل بررسی احساسات خودانگاره و خودارزشمندی اثرگذار بر رفتار سرمایهگذاری میشود. سوای اینکه تحلیلگران دقیق و بدون احساسات نسبت به دادههای مالی هستیم یا خیر، اکثر ما به همان اندازه که نگران آن هستیم که آیا سرمایهگذاران خوبی به نظر میرسیم، نگران این موضوع نیز هستیم که آیا واقعا سرمایهگذاران خوبی هستیم یا خیر. مهمتر از همه آنکه ما بهنحوی وحشتناک، بیش از اندازه درباره استعدادهای خویش در سرمایهگذاری خوشبین هستیم و همچنین بهشدت مراقب آن هستیم که از اثبات خلاف آن اجتناب نمائیم. در حالی که هیچ یک برای بهبود توانایی ما در امور مالی طراحی نشدهاند.
پس از همه این مسائل، در فصل سوم به سراغ این موضوع فریبنده و این حقیقت ناخوشایند میرویم که چگونگی سرمایهگذاری ما منوط به حقایق عینی ثابت نیست، بلکه وابسته به شرایطی است که در آن قرار میگیریم. گاهی اوقات این شرایط، محیطی هستند و گاهی اوقات مربوط به سایر افراد. در اینجا مسئله مهم آن است که اگر آماده و هشیار نباشیم، شرایط مذکور همواره رویکرد ما در سرمایهگذاری را تحتتأثیر قرار داده و معمولاً این تأثیر، به نحوی شایسته و نیکو نخواهد بود.
اما فصل چهارم از کتاب حاضر، کاوشی در حوزه پیچیده تعامل اجتماعی و راههایی است که بر مبنای آنها، شکلهای متفاوت رفتار گروهی میتوانند تصمیمات ما در سرمایهگذاری را دگرگون سازند. بررسیها گواه آن است که میتوان بهسادگی و از رهگذر اصلاح چگونگی طرح پرسش از افراد، ایشان را به تغییر عقیده یا تفکر واداشت و این رویکردی است که مورد استفاده دامنه وسیعی از تأثیرگذاران مختلف (از سیاستمداران گرفته تا مدیران شرکتها) میباشد. ما حیواناتی اجتماعی هستیم و اغلب حتی بیآنکه درک کنیم، بسیار مستعد فشارهای اجتماعی میباشیم.
شاید اینطور تصور کنید که انواع متخصصان در صنعت مالی، بهتر قادر به مقاومت در برابر انواع مختلف فشارهای رفتاری هستند؛ اما چنانکه در فصل ۵ بحث و بررسی خواهد شد، حقیقت تا اندازهای متفاوت از این تصور است. اگرچه بسیاری از متخصصان از توانایی بیشتری در مدیریت سوگیریهای خود برخوردار هستند تا سرمایهگذاران حقیقی؛ اما آنها نیز در معرض دامنهای از محرکهای مختلف میباشند که قادرند رفتار را بهنحوی دگرگون سازند که در حیطه منافع متخصصان مذبور نباشد. مسلماً استفاده از مشاورههای یک مدیر متخصص در مدیریت پرتفوی سودمند خواهد بود؛ اما اطمینان حاصل کنید که میدانید چگونه آنها را مدیریت نمائید.
گرچه مطالعه مالی رفتاری دارای قدمتی بیش از ۴۰ سال است؛ اما این حوزه همچنان از بسیاری جنبهها در برهه طفولیت خویش قرار دارد و گرچه بیش از پیش از آگاهی نسبت به آنچه باید جستجو کنیم برخوردار هستیم، اما تکنیکهای فائقآمدن بر مشکلات، همچنان دستخوش تأخیر میباشند. بنابراین در فصل ۶، اقدام به بررسی روشهای سرمایهگذاری و چگونگی ارتباط آنها با سوگیری رفتاری نموده و برخی تکنیکها را که در کمک به خنثینمودن سوگیری در تصمیمات سرمایهگذاری کاربرد دارند را مورد بحث و بررسی قرار خواهیم داد. شاید بزرگترین حقیقت کلیدی حاصل از این بحث، آن باشد که سوگیری همواره با ما خواهد بود و آن زمان که تصور میکنیم آن را شکست دادهایم، در معرض بیشترین خطر قرار خواهیم داشت.
در فصل ۷، ایدههای پیرامون روشهای سرمایهگذاری و تکنیکهای خنثینمودن سوگیری در یک روش، یا ترجیحاً یک روششناسی، بسط و توسعه مییابند تا اصلاحات شناختی را تحتتأثیر قرار دهند که از منظر ماهیت، پشتیبان دفاعی پرمخاطره از روشی هستند که ما را ناگزیر از ملاحظه گام به گام مسائل عمده میدارد. مهمتر از همه، این رویکرد در عوضِ ثبات، بر تغییر تأکید میکند؛ بنابراین آنچه امروز دارای کارکرد است، میتواند فردا مؤثر واقع نگردد و یادگیری چگونه از عهده آن برآمدن، مؤلفه عمده در سروکار داشتن با مسائل رفتاری است.
بسیاری از سوگیریهای ما، در حقیقت بهوسیله آنچه من بهعنوان افسانهها تشریح میکنم، مورد تصدیق و توجیه قرار میگیرند. در فصل ۸ چند مورد از این افسانهها را شناسایی نموده و نشان میدهیم که چرا باید همه چیز را مورد تردید قرار داد. آنچه باور داریم واقعی است، اغلب اوقات واقعی نیست و اجتناب از پذیرش بیقید و شرط هرنوع ایدهای، عادتی است که چنانچه مایل باشیم در زمینه اتخاذ تصمیمات سرمایهگذاری بهتر شویم، باید فراگیریم.
سرانجام آنکه در فصل آخر، هر آنچه در طول فصول پیشین بیان گردیده را در هفت نکته کلیدی حاصل از مباحث جمعبندی نموده، اما خواستار آن هستم که فوراً بهسراغ مباحث پایانی نروید. در این زمینه مسیر سفر ما، به همان اندازه مقصد حائز اهمیت است؛ زیرا چنانچه ندانید که چرا باید بهنحوی خاص رفتار کنید، هرگز درنخواهید یافت که وقتی شرایطتان دستخوش تغییر میشود، لازم است چگونه عمل کنید. سرمایهگذاری در زمره شرایطی است که پیوسته در حال تغییر است. پس بیایید شروع کنیم و با دشمن خود یعنی مغزمان روبهرو شویم.
