کتاب تفاوت های تفاوت آفرین

 راسل ال ايكاف در سال 2008، يک سال پيش از درگذشتش، نخستين پيش نويس کتاب حاضر را با اين عنوان: «تفاوت هايي که تفاوت مي آفرينند»، تمام کرده بود. او به من تلفن کرد و خواست که براي گفت و گو درباره اين کتاب به خانه اش بروم. مثل هميشه اين دعوت را با افتخار و اشتياق پذيرفتم و به ديدارش رفتم. او به من گفت که بسياري از اصطلاحات و مفاهيم را گردآوري کرده که به گمان او اهميت زيادي دارند و اگر به درستي و روشني درک نشوند و تمايزات ميان آنها آشکار نشود، آثار مخرب زيادي در مديريت باقي مي گذارند. آشکارسازي و تشريح اصطلاحات و مفهومها، دغدغه و مشغله هميشگي راسل در تمامي سال هاي زندگي او بوده است. کتاب اثرگذار

سيستم هاي هدفمند» که راسل با همکاري فرد امري تدوين کرده است، گواه اين ادعاست.

راسل از من خواست که جست و جويي در منابع بکنم تا مطمئن شود که هيچ اصطلاح يا مفهوم مهمي را ناديده نگرفته است. من اين کار را انجام دادم و با فهرستي کوتاه از مفاهيمي که گمان مي کردم مورد توجه او قرار خواهد گرفت، نزد او رفتم. در ميان اين فهرست اصطلاحي بود که چارلز ساندرز پيرس آن را به اصطلاح «منطق استقرائي نامعتبر » معرفي کرده بود. پيشنهاد کردم که اين اصطلاح در فصل مربوط به قياس و استقرا اضافه شود. به او گفتم که در ادبيات مربوط به «تفکر طراحي» بدون استثنا در مورد اهميت اين نوع استدلال بحث شده است. به دلايلي (که هيچ وقت براي من توضيح نداد) توجهي به اين اصطلاح نشان نداد و آن را چنان پراهميت تلقي نکرد که بتواند در کنار استدلالهاي قياسي و استقرائي جاي بگيرد. حتي امروز هم علاقه مندم بدانم که چرا او به اين اصطلاح توجه نکرد، به ويژه آنکه راسل دکتراي فلسفه داشت و يکي از پيشگامان کاربرد «اصول تفکر طراحي» در برنامه ريزي بود. اخيرا، به من گفته شد که او در نظر داشت به ديدار راجر مارتين برود که يکي از

طرفداران و صاحب نظران در مورد تفکر طراحي بود و از «منطق استقرائي به اصطلاح نامعتبر» دفاع مي کرد. متاسفانه، اين ملاقات هرگز صورت نگرفت.

راسل اما از من خواست که در انتشار اين کتاب به او کمک کنم. اين خواسته او همزمان شد با ملاقاتي که با پروفسور روي مارکوس داشتيم که رئيس مؤسسه داوينچي در ژوهانسبورگ آفريقاي جنوبي بود. در آن زمان ما داشتيم با مؤسسه داوينچي کار مي کرديم تا «مرکز سيستمها و تفکر طراحي ايکاف » را در آفريقاي جنوبي راه اندازي کنيم اين پروژه هنوز ادامه دارد). پروفسور مارکوس پيشنهاد کرد که مرکز ايکاف مسئوليت راهنمايي در انتشار نسخه هاي تفصيلي از اين کتاب را به عهده بگيرد که در آن نمونه ها و مثال هايي از آفريقاي جنوبي هم آورده شود که با ميراث نلسون ماندلا هم ارتباط داشته باشد. راسل احترام بسيار زيادي براي رئيس جمهور ماندلا قائل بود و همواره از او به عنوان يک متفکر سيستمي و رهبر تحولي ياد مي کرد. متأسفانه، پيش از آنکه پروژه پيشنهادي پروفسور مارکوس در آفريقاي جنوبي آغاز شود، راسل درگذشت.

چون راسل هميشه نسبت به تغييراتي که ويراستاران در کارهايش اعمال مي کردند حساسيت زياد نشان مي داد، تصميم گرفته شد که نسخه دست نويس او به ناشري سپرده شود که حاضر باشد همان دست نوشته را بدون هرگونه تغيير و ويراستاري منتشر کند. خوشبختانه، انتشارات تري آرکي پرس ? (که تبار بريتانيايي داشت و پيش از اين هم کتاب هايي از ايکاف را چاپ و منتشر کرده بود) پيشنهاد کرد که دو عنوان از دست نويس آخرين کتابهاي او از جمله اين کتاب را بدون هيچ تغييري چاپ و منتشر کند. در بحثي که در مورد اين کتاب با امور ويراستاري ناشر داشتيم، من پيشنهاد کردم نظر چارلز هندي را در مورد نوشتن پيشگفتاري بر اين کتاب مورد توجه قرار دهيم. راسل بيشترين اعتبار را براي چارلز هندي و نوشته هايش قائل بود. به ويژه دو اثر او را که هر يک مستقل از ديگري شرکت ها را به مثابه جوامع مطرح مي کردند، بسيار دوست داشت. راسل  تا وقتي که ديگر قادر به کار نبود، همواره در خلق جوامع کاري که در آنها هر يک از کارکنان به عنوان يک جزء از کل ديده ميشوند و در عين حال که هر يک مسئوليت مستقل خودشان را دارند، در استفاده از اتاق کار و وسايل با يکديگر شريک مي شوند و در اجراي پروژه با يکديگر همکاري مي کنند، کارکردي اساسي داشته است. چارلز با نوشتن پيشگفتاري براي کتاب حاضر به اين اميد که موجب خوشحالي راسل شود، موافقت کرد. همچنين، من و ناشر موافقت کرديم که جلد کتاب توسط کارن ايکاف (دختر راسل) طراحي شود (کارن در تدوين کتاب هنر حل مسئله که  چاپ شد، نقش اساسي داشته است. شما خواننده اين کتاب مشاهده مي کنيد که او در اين طراحي چه کار شگرفي را انجام داده است.

سخن آخر اينکه هر چند از اين بابت که اين آخرين کتاب راسل ايکاف است سخت اندوهگينم، اما خوش بينم. بيشتر ما که شاگردان راسل بوده ايم با